แก๊สหัวเราะทำลายระบบประสาทได้อย่างไร? ทำไมใช้แล้วขาชา อ่อนแรง
กลไกการทำลายระบบประสาทและสาเหตุของอาการขาชา อ่อนแรง จากแก๊สหัวเราะ
แก๊สหัวเราะ หรือไนตรัสออกไซด์ (Nitrous Oxide / N₂O) อาจทำให้รู้สึกเคลิ้ม มึน หรือหัวเราะง่ายในช่วงสั้น ๆ แต่เมื่อใช้บ่อย ใช้ต่อเนื่อง หรือใช้ในปริมาณมาก อาจส่งผลต่อระบบประสาทได้ โดยเฉพาะอาการชาปลายมือปลายเท้า ขาอ่อนแรง เดินเซ หรือทรงตัวไม่ดี
หลายคนเข้าใจว่าแก๊สหัวเราะ “ออกฤทธิ์แป๊บเดียว” จึงไม่น่ามีอันตรายระยะยาว แต่ปัญหาสำคัญคือ ไนตรัสออกไซด์สามารถรบกวนการทำงานของวิตามินบี 12 ในร่างกาย ซึ่งเป็นวิตามินสำคัญต่อเส้นประสาท ไขสันหลัง และการสร้างปลอกหุ้มเส้นประสาท หากปล่อยไว้ อาจเกิดความเสียหายต่อระบบประสาทและบางรายอาจฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่
แก๊สหัวเราะทำลายระบบประสาทอย่างไร?
วิตามินบี 12 เปรียบเหมือนสารช่วยดูแล “สายไฟ” ของระบบประสาท ร่างกายใช้วิตามินชนิดนี้ในการสร้างและซ่อมแซมปลอกหุ้มเส้นประสาทซึ่งช่วยให้สัญญาณจากสมองส่งไปยังแขน ขา และกล้ามเนื้อได้ตามปกติ
เมื่อสูดแก๊สหัวเราะซ้ำ ๆ ไนตรัสออกไซด์จะไปขัดขวางการทำงานของวิตามินบี 12 ที่มีอยู่ในร่างกาย บางครั้งเมื่อตรวจเลือดระดับวิตามินบี 12 อาจอยู่ในระดับปกติ แต่วิตามินบี 12 ไม่สามารถทำงานได้หรือที่เรียกว่า functional vitamin B12 deficiency
เมื่อเส้นประสาทและไขสันหลังเริ่มได้รับผลกระทบ การส่งสัญญาณประสาทจะทำได้ไม่ดี จึงเกิดอาการชา เหมือนไฟช็อต เข็มทิ่ม หรือควบคุมขาได้ไม่มั่นคง บางคนเริ่มจากอาการเล็กน้อย แต่หากยังใช้ต่อ อาการอาจลุกลามจนเดินลำบาก ทรงตัวไม่ได้ กระดกเท้าไม่ได้ หรืออ่อนแรงมากขึ้นได้
ทำไมใช้แล้วขาชา อ่อนแรง และเดินเซ?
อาการขาชาและอ่อนแรงเกิดได้จากผลกระทบ 2 ส่วนหลัก
- เส้นประสาทส่วนปลายทำงานผิดปกติ
เส้นประสาทที่ส่งความรู้สึกและควบคุมการเคลื่อนไหวของมือเท้าอาจเริ่มเสียหน้าที่ ทำให้เกิดอาการชาปลายเท้า ปลายมือ รู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่ม หรือรู้สึกเหมือนเดินบนฟองน้ำ บางคนอาจรู้สึกว่าขาไม่มีแรง ยกเท้ายาก เดินสะดุด หรือขึ้นลงบันไดลำบาก อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นทีละน้อย จนเจ้าตัวคิดว่าเป็นเพียงความเหนื่อยล้า แต่จริง ๆ อาจเป็นสัญญาณจากระบบประสาท 2. ไขสันหลังส่วนที่เกี่ยวกับการทรงตัวได้รับผลกระทบ
แก๊สหัวเราะอาจกระทบเส้นทางประสาทในไขสันหลังที่ช่วยให้สมองรับรู้ตำแหน่งของขาและเท้า เมื่อระบบนี้ทำงานไม่ดี ผู้ใช้จึงอาจเดินเซ ทรงตัวลำบาก รู้สึกเหมือนขาไม่สัมพันธ์กับสมอง หรือมองไม่เห็นเท้าแล้วเดินไม่มั่นใจ บางรายอาจมีอาการมือไม่คล่อง หยิบจับของหล่นง่าย หรือรู้สึกว่าร่างกายตอบสนองช้าลงร่วมด้วย
อาการเตือนที่ไม่ควรรอ
ควรรีบพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ หากมีอาการต่อไปนี้หลังใช้แก๊สหัวเราะ
- ชาปลายมือปลายเท้า หรือรู้สึกเหมือนไฟช็อต
- ขาอ่อนแรง เดินเซ เดินไม่ตรง หรือทรงตัวลำบาก
- ยกเท้ายาก เดินสะดุด หรือขึ้นบันไดลำบาก
- มืออ่อนแรง หยิบของไม่ถนัด เขียนหนังสือหรือพิมพ์งานลำบาก
- ปวดแปลบตามแขนขา หรือรู้สึกสัมผัสผิดปกติ
- นอนไม่หลับ วิตกกังวล อารมณ์เปลี่ยน หรือมีความคิดสับสน
- ใช้แก๊สหัวเราะถี่ขึ้น ใช้คนเดียว หรือหยุดใช้ไม่ได้
ยิ่งพบอาการเร็วและหยุดใช้เร็ว โอกาสฟื้นตัวของระบบประสาทก็ยิ่งดีขึ้น การรักษามักต้องประเมินอาการทางระบบประสาท ตรวจเลือด และให้แพทย์พิจารณาการดูแลที่เหมาะสม เช่น การแก้ไขภาวะวิตามินบี 12 ผิดปกติ ร่วมกับการหยุดใช้ไนตรัสออกไซด์อย่างจริงจัง
เป็นแล้วจะหายไหม? และเมื่อไรควรเลิกใช้แก๊สหัวเราะทันที
อาการชาหรือขาอ่อนแรงจากแก๊สหัวเราะ มีโอกาสดีขึ้นได้ หากหยุดใช้เร็วและได้รับการประเมินรักษาอย่างเหมาะสม แต่ไม่ควรรอให้อาการหายเอง เพราะบางคนอาจมีความเสียหายของเส้นประสาทหรือไขสันหลังจนฟื้นตัวช้า หรือเหลืออาการชา เดินไม่มั่นคง และอ่อนแรงได้
การฟื้นตัวของแต่ละคนไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ใช้แก๊สหัวเราะมานานแค่ไหน ใช้บ่อยหรือมากเพียงใด มีอาการทางระบบประสาทรุนแรงแค่ไหน และหยุดใช้ได้เร็วหรือไม่ โดยทั่วไป ยิ่งหยุดเร็วและเริ่มรักษาเร็ว โอกาสฟื้นตัวก็ยิ่งดีขึ้น แต่อาการทางระบบประสาทอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนกว่าจะดีขึ้น และบางรายอาจไม่กลับมาเป็นปกติทั้งหมด
หยุดใช้แล้ว กินวิตามินบี 12 เองพอไหม?
ไม่ควรคิดว่าการซื้อวิตามินบี 12 มากินเองจะทำให้ใช้แก๊สหัวเราะต่อได้อย่างปลอดภัย เพราะแก๊สหัวเราะรบกวนการทำงานของวิตามินบี 12 ในร่างกาย และผู้ที่มีอาการทางระบบประสาทควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ อาจต้องตรวจเลือด ตรวจระบบประสาท หรือให้วิตามินบี 12 เสริมโดยการฉีดซึ่งจะมีประสิทธิภาพสูงกว่าการกินเพียงอย่างเดียว และที่สำคัญที่สุดคือต้องแก้ที่ต้นเหตุคือการหยุดใช้แก๊สหัวเราะ การเสริมวิตามินบี 12 ไม่สามารถช่วยได้หากยังใช้แก๊สหัวเราะอยู่ เพราะแก๊สหัวเราะจะไปขัดขวางการทำงานของ วิตามินบี 12 อยู่ดี
หากใครกำลังประสบปัญหาอยู่ ไม่สามารถเลิกแก๊สหัวเราะได้ หรือไม่แน่ใจว่าอาการชา อ่อนแรง เดินเซเกี่ยวข้องกับแก๊สหัวเราะหรือไม่ สามารถปรึกษา Day One Rehabilitation Center เพื่อรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับการประเมินและแนวทางดูแลต่อได้
หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญกับปัญหายาเสพติด อย่ารอช้า การเข้ารับการบำบัดเร็วขึ้นหมายถึงโอกาสในการฟื้นตัวที่ดีขึ้น ติดต่อ Day One Rehabilitation Center ศูนย์บำบัดยาเสพติดชั้นนำ เพื่อรับคำปรึกษาและการดูแลที่ครอบคลุม
**โทร : **020287775
**LINE : **@dayone
**ที่ตั้ง: **99/1 Moo 6, Tambon Srichula, Muang, Nakornnayok 26000 Thailand (Only 1-hour drive from Bangkok)